Praca operatora

Lekka fizycznie, monotonna, wymagająca nieustannego skupienia uwagi, angażująca wciąż te same partie mięśni - tak najprościej można scharakteryzować pracę operatora harvestera. Jakie niesie ze sobą zagrożenia?

 

Oprócz niewątpliwych korzyści wynikających z mechanizacji procesu pozyskania drewna (eliminacja ciężkiego wysiłku fizycznego, wzrost bezpieczeństwa i komfortu pracy) wprowadzenie harvesterów, a tym samym nowego typu pracy w leśnictwie, spowodowało pojawienie się nowych zagrożeń.

 

Praca operatora harvestera wykonywana jest w pozycji siedzącej i cechuje się małym zaangażowaniem mięśniowym. Zgodnie z kryteriami ciężkości pracy kwalifikuje się do prac lekkich. W przypadku pracy na stanowisku operatora maszyn wielooperacyjnych zagrożeniem nie jest zbyt duża aktywność fizyczna lecz przeciwnie jej brak, związany ze statycznym wykonywaniem pracy. Organizacja stanowiska pracy (regulowany fotel, rozmieszczenie przyrządów sterowniczych) pozwalają na zachowanie dużego stopnia neutralności pozycji.
W trakcie głównych czynności roboczych operator utrzymuje plecy wyprostowane, oba ramiona podparte są poniżej stawu ramiennego, a obciążenie zewnętrzne jest znikome.

Praca operatora harvestera cechuje się dużą powtarzalnością wykonywanych czynności. Ruchy robocze ograniczone są do małych grup mięśniowych (palce, ręce i przedramiona) i mają charakter ruchów precyzyjnych. Częste angażowanie tych samych partii mięśni w ten sam sposób powoduje szybkie zmęczenie, pomimo pokonywania niewielkiego oporu.
Taki charakter pracy wymaga unieruchomienia postawy poprzez wzmożone napięcie dużych partii mięśni grzbietu. Niezmienna pozycja ciała, napięcie mięśniowe i duża powtarzalność ruchów mogą stać się przyczyną dolegliwości mięśniowo-szkieletowych, stanów zapalnych i zwyrodnieniowych, szczególnie przy nieprawidłowo dopasowanym stanowisku i złej organizacji pracy (brak przerw).
Długotrwałe utrzymywanie niezmiennej pozycji ciała powoduje słabsze ukrwienie i odżywienie krążków międzykręgowych, co w połączeniu z asymetrycznym rozkładem sił (stres mechaniczny), może prowadzić do dolegliwości kręgosłupa, głównie w odcinku lędźwiowo-krzyżowym.
Na stanowiskach operatorskich istnieje zagrożenie wystąpienia jednostek chorobowych związanych z wykonywaniem ruchów o dużej powtarzalności, szczególnie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jest to schorzenie typowe dla stanowisk komputerowych, polegające na powstawaniu stanu zapalnego mięśni otaczających nerw pośrodkowy i ucisku w miejscu jego przechodzenia przez kanał nadgarstka. Powoduje to drętwienie palców dłoni, utratę siły w ręce oraz przewlekły ból, który po pewnym czasie może rozprzestrzeniać się nawet do ramienia.
Najskuteczniejszym działaniem zapobiegającym dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym wywołanym obciążeniem statycznym i niezmienna siedzącą pozycja roboczą są ćwiczenia fizyczne. Zastosowanie prostych ćwiczeń aktywujących duże partie mięśni pozwala na redukcję stresu mechanicznego oddziałującego na kręgosłup, poprawę ukrwienia oraz przeciwdziała obrzękom. Minimum pięciominutowa przerwa co godzinę, w czasie której pracownik opuszcza kabinę, powinna znacznie ograniczyć ryzyko wystąpienia dolegliwości układu ruchu.

 

Więcej informacji na temat zagrożeń występujących na stanowisku operatora maszyn wielooperacyjnych znajdziecie Państwo w artykule Witolda Grzywińskiego „Praca operatora nie jest łatwa" (DRWAL 2/2009).