O czym szumią sosny?

Informacji o zmianach klimatu i zjawiskach pogodowych na przestrzeni wieków można poszukiwać w starodrukach, opowieściach, legendach. Jednak ze względu na ich przypadkowy charakter, nie są one zbyt precyzyjne. Dlatego informacji o zmianach w klimacie naukowcy poszukują w znacznie dokładniejszych naturalnych źródłach, jakimi mogą być roczne przyrosty drzew. W szerokości i gęstości przyrostów radialnych oraz składzie izotopowym drewna zachowały się dane paleoklimatyczne i paleośrodowiskowe. Możliwość powiązania przyrostu wtórnego drzew z latami kalendarzowymi pozwala na odczytanie tego zapisu i rekonstrukcje parametrów klimatycznych poza okres meteorologicznych pomiarów instrumentalnych. Badaniem informacji o zmianach klimatycznych zawartych w strukturze drzew zajmuje się dr Anna Cedro z Zakładu Klimatologii i Meteorologii Morskiej Uniwersytetu Szczecińskiego.

"Różne gatunki drzew reagują odmiennie na zmieniające się warunki środowiskowe, z których najistotniejszą rolę odgrywają temperatury powietrza i opady atmosferyczne - wyjaśnia dr Cedro - Na Pomorzu Zachodnim dominującym gatunkiem jest sosna zwyczajna. Występują tu również liczne powierzchnie wiekowych lasów dębowych oraz daglezji zielonej. Uzyskanie długich sekwencji przyrostowych dla tych gatunków drzew oraz poznanie ich reakcji na zmieniające się warunki meteorologiczne pozwala na rekonstrukcje parametrów klimatycznych i prześledzenie fluktuacji klimatu w okresie poprzedzającym pomiary instrumentalne."

W wyniku badań przeprowadzonych przez badaczkę udało się opisać zmiany klimatyczne od drugiej połowy XVI wieku do początku XXI wieku.

"Na podstawie przeprowadzonych analiz dendroklimatycznych zrekonstruowano okresy z przewagą mroźnych i długich zim oraz ciepłych miesięcy zimowych i szybko rozpoczynającej się wiosny dla ostatnich 200 lat - mówi dr Cedro - udało się również wyróżnić okresy suszy lub niedoborów opadów oraz lat z równomiernym i wysokim uwilgotnieniem w miesiącach letnich na podstawie chronologii dębowej dla ostatnich 400 lat." Wyznaczone zależności przyrost radialny-klimat mogą być podstawą rekonstrukcji wybranych parametrów meteorologicznych obejmujących szerszy przedział czasowy. Uzyskanie dłuższych standardów sosnowych i dębowych będzie przedmiotem kolejnych projektów badawczych prowadzonych na Uniwersytecie Szczecińskim.

PAP - Nauka w Polsce, Magdalena Weker

bsz