Opublikowano najnowsze dane Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych

Pierwszych siedem lat nowego stulecia to okres szybkiego wymierania ptaków polskiego krajobrazu rolniczego i powolnego wzrostu liczebności niektórych ptaków leśnych. Unijny wskaźnik liczebności pospolitych ptaków polnych ustabilizował się w latach 2005-2006 na poziomie niższym o ponad 10 punktów procentowych niższym od wyjściowego stanu w 2000 roku - wynika z programu Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL) wydanego przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Zebrane w tym roku dane pokazują, że do czerwonej księgi gatunków zagrożonych wymarciem w Polsce może trafić nawet 30 gatunków ptaków uważanych dotąd za pospolite i niezagrożone.

Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL) to prowadzony od 2000 roku program śledzenia zmian liczebności najbardziej rozpowszechnionych ptaków lęgowych w Polsce.

Jak informuje Danuta Pawlak z OTOP, program dostarcza corocznych wskaźników liczebności ok. 100 gatunków ptaków. Opiera się na danych zbieranych nieodpłatnie przez sieć ok. 200 wysoko wykwalifikowanych wolontariuszy na terenie całego kraju.

 

Jak informuje Danuta Pawlak, kolejny raport z programu Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL) przedstawia dane o zmianach liczebności najpospolitszych ptaków polskich w pierwszych 7 latach 21. stulecia (2000-2006).

 

"Przedstawiony bilans zmian wykazuje, że spośród 100 analizowanych gatunków około połowa nie wykazuje znaczących zmian liczebności w dłuższej perspektywie czasowej - wyjaśnia przedstawicielka OTOP. - Jednak dla 30 gatunków ostatni okres to zdecydowanie siedem lat chudych. Najgorzej jest z ptakami krajobrazu rolniczego, które wymierają w tempie ponad 2 proc. rocznie".

 

"Farmland Bird Index, ptasi wskaźnik WIG, traktowany przez Komisję Europejską za oficjalny miernik zmian różnorodności biologicznej w krajach UE spadł u nas o ponad 10 proc. w ciągu 7 lat. Ale problemy dotyczą nie tylko ptaków zamieszkujących tereny rolnicze. Coraz mniej jest też sikory czarnogłówki, sikory ubogiej czy wróbla domowego" - dodaje.

 

"Niestety, w dużej części sprawdziły się nasze pesymistyczne prognozy sporządzone po pierwszych 4 latach badań. W przypadku szczygła czy makolągwy tempo i skala obserwowanych spadków liczebności są bardzo niepokojące - mówi Przemysław Chylarecki, współautor raportu. - Tu rzeczywiście możemy mówić o wymieraniu gatunku w wielu rejonach kraju."

 

Swoją liczebność zwiększa jednak ciągle wiele ptaków leśnych, np. pokrzewka czarnołbista, lerka, sójka, piecuszek czy pleszka. Coraz więcej żyje w Polsce też bażantów i potrzeszczy.

 

"W sumie dla kilkunastu gatunków okres 2000-2006 to raczej siedem lat tłustych, choć z reguły nie wiemy dlaczego. Generalnie, sytuacja ptaków, które spędzają zimę w Europie jest nieznacznie lepsza niż tych, które wędrują do Afryki. Jednakże przyczyny obserwowanych zmian liczebności, w szczególności niepokojących spadków liczebności wielu ptaków pozostają zagadkowe - zauważa Danuta Pawlak. - Dalsze, szczegółowe badania pozwolą być może ustalić, czy i w jakim stopniu odpowiedzialne są tu zmiany krajobrazu - szczególnie rolniczego - wspomagane unijnymi dopłatami, wzrost lesistości kraju czy globalne zmiany klimatu."

 

Przedstawicielka OTOP zauważa, że wyniki MPPL sugerują jednak, że niekiedy źródło zagrożeń jest znacznie łatwiejsze do kontroli. "Tam, gdzie obserwowano wałęsające się po polach koty domowe, stwierdzano jednocześnie mniej skowronków, potrzeszczy i ortolanów" - tłumaczy.

"Nasz monitoring pokazuje, że dzięki współpracy naukowców i wysoko wykwalifikowanych amatorów obserwacji ptaków z całego kraju jesteśmy w stanie zbierać wartościowe dane - mówi Dagmara Jawińska, koordynator programu. - Nasze informacje o trendach pospolitych ptaków są wykorzystywane przez GUS i Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Eurostat i Komisję Europejską. Tak jak w innych krajach członkowskich UE są one traktowane jako jeden ze wskaźników realizacji wspólnotowych polityk - zrównoważonego rozwoju, ochrony bioróżnorodności czy strategii lizbońskiej".

 

Jak dodaje, w najbliższych latach MPPL będzie cennym narzędziem oceny środowiskowych skutków realizacji wielkich programów rozbudowy infrastruktury kraju, realizowanych za pieniądze unijne. "Niestety, dla przyrody okres 2007-2013 może oznaczać siedem lat chudych" - zauważa Jawińska.

 

***

 

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP) jest zarejestrowaną w 1991 r. organizacją pozarządową działającą na terenie całego kraju, zrzeszającą około 2000 członków. Misją OTOP jest ochrona dziko żyjących gatunków ptaków oraz ich siedlisk. OTOP jest polskim partnerem międzynarodowej federacji towarzystw ochrony ptaków, BirdLife International. BSZ

 

 

PAP - Nauka w Polsce